Maktabga tayyorlov oʻqish va sanashni oldindan oʻrgatishdan koʻra diqqat, nutq va mustaqillikka koʻproq bogʻliq. Biz tekshirgan manbalarda birinchi sinfga qabul tartibi bolaning oʻqiy olishini talab qilmaydi: u yerda yosh, manzil va hujjatlar haqida gap boradi.
Pastda uyda tekshiradigan roʻyxat, kundalik mashgʻulotlar va qabul tartibi bor. Qoidalar 2026-yil 9-noyabrda tekshirilgan.
Uyda tekshiradigan koʻnikmalar
Bola birinchi sinfgacha nimalarni bilishi kerakligi haqida ochiq manbalarda rasmiy roʻyxat topa olmadik. Maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishi uchun davlat talablari bor, lekin ularning matnini ocha olmadik. Shuning uchun CDC ning besh yosh uchun roʻyxatiga tayandik. Bu AQSh manbasi: Oʻzbekiston maktabining talabi emas, besh yoshgacha shakllanadigan quyi chegara.
- Nutq: ikki voqeadan iborat hikoya aytib beradi, oʻqilgan kitob boʻyicha savollarga javob beradi, suhbatni uch javobdan koʻproq davom ettiradi, oddiy qofiya topadi.
- Hisob va tushunchalar: 10 gacha sanaydi, 1 dan 5 gacha baʼzi sonlarni aytadi, «kecha», «ertaga», «ertalab», «kechqurun» soʻzlarini qoʻllaydi.
- Diqqat: ekransiz bir ishga 5–10 daqiqa beriladi.
- Harf va yozuv: baʼzi harflarni aytadi, ismidagi baʼzi harflarni yoza oladi.
- Qoʻl va tana: baʼzi tugmalarni oʻzi taqadi, bir oyoqda sakraydi.
- Boshqalar bilan: oʻyin qoidasiga amal qiladi, navbat kutadi, uydagi oddiy ishlarni bajaradi.
Bandlardan biri yetishmasa, ayni shu ustida ishlang. Yetti yoshli bola uchun bu koʻnikmalar kam, lekin boʻshliqni koʻrsatib beradi: yuzgacha sanaydi-yu, stolda ikki daqiqa oʻtira olmaydi, shunday holat ham boʻladi.
Maktabga tayyorlov uyda: qanday shugʻullanish kerak
Kuniga 15–20 daqiqa yetadi, bola charchamasdan toʻxtating. Bu bizning tavsiyamiz, rasmiy meʼyor emas.
Har kuni ovoz chiqarib kitob oʻqing, soʻng soʻrang: kim nima qildi, nega shunday boʻldi, keyin nima boʻladi? Nutq ham, diqqat ham shu bilan mashq qiladi. Sanashni uy ishlariga qoʻshing: oilaga vilka tarqatish, pechenyeni teng boʻlish. Yozuvga qoʻlni tugma, qaychi, loy va rasm orqali tayyorlang.
Maktabdagi mayda ishlar alohida mashq talab qiladi. Sumkani yigʻish, oʻzi kiyinish, hojatxonaga soʻrash, oʻqituvchiga «tushunmadim» deyish. Birinchi haftada aynan shular harflardan qiyinroq boʻladi.
Qaysi mashgʻulot ortiqcha? Undan keyin bola stolga oʻtirishdan qoʻrqadigan boʻlsa, oʻsha mashgʻulot. Maktabdan qoʻrqish bitta harfni bilmaslikdan koʻproq xalaqit beradi.
Oʻqituvchi bilan shugʻullanmoqchi boʻlsangiz, joy tanlash haqida oʻquv markazi maqolamizni oʻqing. Manzil va telefonlar KursMap katalogida bor, lekin maktabga tayyorlov darsi borligini markazning oʻzidan soʻrang.
Maktab aslida nimani soʻraydi
«Taʼlim toʻgʻrisida»gi qonunning 9-moddasiga koʻra birinchi sinfga bola yetti yoshga toʻladigan kalendar yilda qabul qilinadi. 2026/27 oʻquv yili uchun bu 2019-yil 31-dekabrgacha tugʻilgan bolalar. Xuddi shu meʼyor boʻyicha 2027-yilda 2020-yilda tugʻilganlar yetti yoshga toʻladi. 2027/28 uchun qabul sanalarini tekshirgan kunimizda topmadik.
Qonunning 8-moddasida olti yoshdan yetti yoshgacha boʻlgan bolalarni boshlangʻich taʼlimga bir yillik majburiy tayyorlash bor. U sizning tumaningizda qanday tashkil etilganini bogʻcha yoki maktabdan soʻrang.
Qabul tartibida oʻqish yoki sanash boʻyicha imtihon borligini topmadik. Taʼlim xabarlari saytidagi izohga koʻra ariza faqat ikki holatda rad etilishi mumkin: tibbiy xulosa oddiy maktabni tavsiya qilmasa yoki bola taʼlim tilini umuman bilmasa. Boshqa tilda oʻqitiladigan sinf tanlansa, suhbat oʻtkaziladi, unda bilim emas, shu tilda oddiy muloqot baholanadi. Xususiy maktablar oʻz qoidasini oʻzi belgilaydi.
Hujjatlar: 2026-yilda qanday boʻlgan
Qabul ikki bosqichda oʻtgan. 20-iyundan 31-iyulgacha oʻz mikrohududidagi maktabga ariza berilgan va u yerda oʻrin kafolatlangan. 1–31-avgustda tumanning boshqa maktablariga boʻsh oʻrin boʻlsa topshirish mumkin edi. Ariza uch ish kunida koʻrib chiqiladi.
Ariza 135 tuman va shaharda my.gov.uz yoki my.maktab.uz orqali, boshqa joyda maktabning oʻzida berilgan. Maktabga asl nusxalarni olib borasiz: tugʻilganlik haqida guvohnoma, ota yoki onaning pasporti yo ID-kartasi, 026 va 063 shakldagi tibbiy varaqalar, maktabda topshirilsa toʻrtta 3,5×4,5 sm surat. Vasiy vasiylik hujjatini, imtiyozi borlar imtiyoz hujjatini koʻrsatadi.
Bahorda manzilingiz qaysi maktabga biriktirilganini koʻrib qoʻying: my.maktab.uz da aniqlash mumkin. Keyingi yil muddatlari oʻzgarishi mumkin. Asossiz rad etilsa, Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligining ishonch telefoni: +998 71 202-09-09.
Roʻyxatni bugun oching va bola bajaradigan bandlarni belgilang. Mashgʻulotni bitta yetishmayotgan banddan boshlang.
